Próchnica chorobą zakaźną. Zapobieganie zakażeniu.

Próchnica jest chorobą zakaźną. Podobnie jak w przypadku innych chorób bakteryjnych , tak i w przypadku próchnicy zostajemy zakażeni przez drobnoustroje. Ma to miejsce najczęściej we wczesnym dzieciństwie. Bakterie dostają się do jamy ustnej wraz ze śliną i resztkami pokarmowymi. Zasiedlają kieszonki dziąsłowe i trudno dostępne dla szczotkowania powierzchnie zębów. Powodują zmiany chorobowe tkanek twardych i miękkich zęba diagnozowane klinicznie i radiologicznie.

Próchnica to choroba. Droga zakażenia

Zakażeniu sprzyja używanie tych samych sztućców, oblizywanie łyżeczek przez rodziców, czy zwilżanie śliną smoczka, gdy opiekun próbuje czy jedzenie podawane maluchowi nie jest za gorące. Całowanie naszych pociech też może być przyczyną infekcji.
Szczególnie narażone na zakażenie są niemowlęta oraz małe dzieci, zaś bakterie przekazują im najczęściej rodzice.

Próchnica to choroba. Droga zakażenia           Próchnica to choroba. Droga zakażenia

Groźne jest również lekceważenie próchnicy u dzieci z chorymi zębami mlecznymi. Jeśli schorzenie nie zostanie wówczas wyleczone, zainfekowane mleczaki mogą zarazić pojawiające się zęby stałe. Oczywiście należy także unikać sytuacji, w których możliwe jest zakażenie próchnicą: smoczek dla dziecka wystarczy opłukać, a nie oblizać, zaś partnera wysłać na obowiązkową wizytę u stomatologa.
W sumie prozaiczna rzecz, ale ważna . Staramy się nie stwarzać sytuacji, w których następuje kontakt dziecka z obca silną. Brak takiego kontaktu, to długi okres bezpróchnicowy  w jamie ustnej dziecka. To szansa na zdrowe zęby mleczne, właściwe rozdrabnianie pokarmów, prawidłowy rozwój kości szczęk i zgryzu i ładny uśmiech naszego dziecka.

Rodzaje próchnicy i jej leczenie.

Każdy kojarzy słowo próchnica z ubytkiem. Nie każda jednak próchnica musi być leczona. Są próchnice specyficzne dla dzieci i uzębienia mlecznego. Podobnie próchnica dorosłych charakteryzuje się innym przebiegiem i leczeniem.

Próchnicę możemy podzielić w zależności od miejsca jej występowania oraz obrazu klinicznego.

  • próchnica początkowa – jest to najczęściej rodzaj plamy na powierzchni szkliwa. Może być w kolorze mlecznym, żółtym, brązowym. Nie wymaga leczenia. Codzienna dobra higiena sprzyja jej remineralizacji.
  • próchnica powierzchowna – dotyczy tylko zmian zlokalizowanych w szkliwie. Wymaga opracowania i założenia wypełnienia. Często nie wymaga znieczulenia.
  • próchnica średnia – penetruje warstwy głębsze, zębinę zęba. Wymaga opracowania i założenia wypełnienia.
  • próchnica głęboka – drąży w pobliże miazgi zęba, Czasem z obnażeniem miazgi. Wymaga opracowania i założenia wypełnienia, albo leczenia biologicznego.
Rodzaje próchnicy i jej leczenie
  • próchnica nietypowa– jest to próchnica charakterystyczna dla zębów martwych z obumarłą miazgą. Ząb nie broni się przed nią, ale też nie daje dolegliwości, ponieważ jest martwy. Wykrywana najczęściej radiologicznie. Wymaga opracowania i założenia wypełnienia oraz wzmocnienia struktury zęba.
  • próchnica wtórna – powstaje ona wokół wypełnień stomatologicznych. Wymaga opracowania i ponownego założenia wypełnienia.
  • próchnica ukryta – Drąży niewidoczny kanalik w szkliwie, a potem rozwija się głęboko w środku zęba w warstwie zębiny. Widoczna tylko na zdjęciu rentgenowskim, ze względu na brak ubytku w szkliwie. Często bardzo głęboka. Wymaga opracowania i założenia wypełnienia, albo leczenia biologicznego.
  • Próchnica wczesna (próchnica kwitnąca, próchnica butelkowa, próchnica okrężna). Charakterystyczna dla uzębienia mlecznego. Niszczy szkliwo i zębinę w zębach u dzieci karmionych słodzonymi produktami. Przybiera postać próchnicy kwitnącej (liczne ubytki na wielu powierzchniach wielu zębach), okrężnej (forma pierścienia wokół całego zęba), butelkowej (uszkodzone najczęściej siekacze, które mają kontakt ze smoczkami butelek podających słodkie pokarmy). Wymaga zmiany diety, Bardzo dokładnej higieny i leczenia stomatologicznego.

Jak rozpoznać próchnicę u dziecka. Kontrola i zapobieganie.

Czasem częściej spoglądamy na zęby naszego dziecka niż na swoje własne. Szczególnie jeśli dotyczy to bardzo małych dzieci. Jest to świetna okazja do wyłapania wszelkich nieprawidłowości, które z czasem mogą się pojawić. Gdybyśmy próbowali na spokojnie je obejrzeć, to najczęściej dziecko nam nie pozwoli. Jednak przy każdej okazji do płaczu dziecko otwiera buzię i mamy cały zestaw zębów do przeglądu. Najlepiej zrobić to wieczorem i dokładnie obejrzeć ząbki dziecka w czasie jego snu.
Czasem dużo gorzej to wygląda w wypadku dziecka nastoletniego. Po wejściu w wiek młodzieńczy może pozwolić skontrolować sobie zęby dopiero u dentysty w gabinecie.

Próchnica u małych dzieci

Próchnica u dzieci

Potrafi pojawić się bardzo szybko na powierzchni zębów mlecznych. Struktura szkliwa i zębiny zęba mlecznego jest o wiele słabsza niż zęba stałego. Dotyczy to również jego odporności na czynniki odwapniające i niekorzystny wpływ bakterii.

Jeśli weźmiemy pod uwagę, że u bardzo małych dzieci mamy trudności z dokładnym oczyszczaniem zębów, brakiem dostatecznej ilości fluoru oraz nadpodażą cukrów, to w efekcie nie dziwi fakt obecności w zębach  po kilku miesiącach od wyrznięcia pierwszych ognisk próchnicy.
Gdy oglądamy zęby u dziecka, powinna po pierwsze zaniepokoić nas zmiana ich barwy. Pojawienie się mlecznobiałych plamek, oraz zmatowienie i szorstkość zęba świadczą o początkach próchnicy. Jej pogłębienie będzie się objawiało zmianą koloru na żółty, a potem brązowy i czarny. 

U dzieci do lat dwóch próchnica wczesna pojawia się na siekaczach. Są to najpierw małe plamki stopniowo łączące się w coraz to większe plamy. Po czasie mogą objąć całą powierzchnię zęba.
U dzieci 3-7 lat próchnica częściej dotyka zęby trzonowe. Pojawia się w ich bruzdach, a potem na powierzchniach stycznych.
Zapobieganie w domu to staranna higiena i kontrola mycia zębów. Prawidłowe pełnowartościowe odżywianie i ograniczenie ilości cukrów prostych w pożywieniu.

Profilaktyka próchnicy u dzieci

Zapobieganie i leczenie w gabinecie stomatologicznym to zabiegi :

  • Lakierowanie zębów – polega na pokryciu szkliwa lakierem, w skład którego wchodzą jony fluoru. Fluor wzmacnia hydroksapatyty szkliwa, czyniąc ząb bardziej odpornym na próchnicę i czynniki zewnętrzne.
  • Impregnacja zębów – polega na wcieraniu w zęby uszkodzone przez próchnicę związków srebra. Hamują one jej rozwój, zmniejszają wrażliwość zębów na bodźce termiczne i chemiczne. Powodują jednak przebarwienie zęba.
  • Lakowanie zębów – jest to zabieg wykonywany na zębach zdrowych. Polega na pokryciu lakiem powierzchni bruzd. Używa się do tego celu płynnego kompozytu z zawartością fluoru, który mechanicznie zamyka dostęp bakterii do powierzchni zęba, jednocześnie wzmacniając okoliczne tkanki jonami fluoru.
  • Wypełnienie ubytków w zębach – polega na usunięciu mechanicznym odwapnionych tkanek i odbudowie zniszczonego fragmentu materiałem plastycznym. W zębach mlecznych najczęściej jest to glasjonomer.

Próchnica u starszych dzieci

Próchnica u dzieci 7 lat i więcej lat dotyka zarówno zęby mleczne, jak i zęby stałe. Rozpoznawanie, zapobieganie i leczenie próchnicy zębów mlecznych jest takie samo jak u dzieci młodszych zarówno w domu jak i w gabinecie stomatologicznym.
U dzieci starszych najszybciej odkryjemy próchnicę na wizycie w gabinecie stomatologicznym. Profesjonalne badanie i kontrola przez dentystę według mnie jest najlepszą metodą zdiagnozowania próchnicy.

Próchnica u dzieci

Tym nie mniej sami też sprawdzamy zęby u dzieci. Każde odchylenie zabarwienia na powierzchni zęba, w jego wnętrzu, czy w bruździe powinno nas zaalarmować. Zabarwienie szare, brązowe, czarne, może sugerować rozwój próchnicy.
Profilaktyka podobnie jak w przypadku zębów mlecznych to staranna higiena i kontrola mycia zębów. Prawidłowe pełnowartościowe odżywianie i ograniczenie ilości cukrów prostych w pożywieniu.
W gabinecie stomatologicznym zabiegi profilaktyczne to:

  • Lakowanie zębów stałych
  • Lakierowanie zębów stałych

Leczenie w gabinecie polega na usunięciu próchnicy i zniszczonych tkanek i wypełnieniu ubytku.

Zapobieganie próchnicy

Przed próchnicą można dość łatwo się ustrzec. Należy na co dzień zadbać o prawidłową higienę jamy ustnej: Pamiętamy rano i wieczorem, że myjemy zęby co najmniej dwa razy dziennie, regularnie zmieniamy szczoteczkę, obowiązkowo stosujemy nici dentystyczne oraz płyny do płukania ust. Należy obowiązkowo pamiętać o regularnych wizytach u stomatologa. Zdiagnozowanie i szybki wyleczenie drobnych zmian próchnicowych zapobiegnie rozwojowi choroby.

Na zdrowie zębów ważny wpływ ma również właściwa dieta, na którą składa się spożywanie regularnych posiłków oraz rezygnacja ze słodyczy. Zamiast kolejnego batona lub cukierka lepiej jest zjeść równie smaczne, a o wiele zdrowsze owoce.

Próchnica to choroba.

Badanie okresowe w gabinecie stomatologicznym

Badanie, które jest równie ważne jak codzienne mycie zębów. Dla przypomnienia wykonujemy je średnio, co 6 miesięcy. W czasach, gdy wszystko szybko się dzieje i czas wartko płynie często o nim zapominamy.
Szczególnie musi być dopilnowana kontrola stomatologiczna u dzieci. Najpierw w okresie uzębienia mlecznego. Potem w okresie dojrzewania. U małych dzieci w wieku 2-6 lat regularne kontrole umożliwiają wychwycić szybko próchnicę, ale przede wszystkim budują kontakt i zaufanie pomiędzy dzieckiem a lekarzem. Mały pacjent oswaja się z gabinetem i przyzwyczaja do wizyt. Dobrze jest, jeśli ma jednego ulubionego dentystę. 

W okresie dojrzewania z kolei, bardzo wzrasta frekwencja próchnicy. Próchnica pojawia się łatwo i ilość ubytków lawinowo rośnie.
U pań w ciąży, na skutek zmian metabolicznych również notujemy wzrost występowania próchnicy.
Regularne wizyty w gabinecie stomatologicznym pozwalają zmniejszyć strach przed wizytą, wcześnie zdiagnozować próchnicę, nawiązać pozytywne relacje pacjent-lekarz.  

Jak rozpoznać próchnicę u siebie

Jak rozpoznać próchnicę u siebie

Przyzwyczailiśmy się, że to stomatolog na wizycie w gabinecie podczas przeglądu diagnozuje i rozpoznaje u nas ubytki próchnicowe w zębach. Powinniśmy średnio, co 6 miesięcy skontrolować zęby, ale w praktyce nie zawsze to tak wygląda.
Dlatego chciałbym podpowiedzieć, jak rozpoznać samemu próchnicę zęba? Można to zrobić i jest nawet lepiej, jeśli to my świadomie będziemy kontrolować własne zęby.

Rano i wieczorem podczas szczotkowania i nitkowania mamy doskonałą okazję, by się im przyjrzeć.

  • Zwracamy wtedy uwagę na barwę zębów. Ich naturalna barwa waha się od mlecznej po brązową. Mają na nią wpływ cechy genetyczne, przyjmowane leki, zawartość fluoru w pożywieniu, okoliczne stany zapalne. Każdy z nas ma inny kolor zębów. Przyjmijmy generalnie jednak, że barwa zębów u naszej rasy białej jest słomkowo-biała. Każde odchylenie zabarwienia na powierzchni zęba, w jego wnętrzu , czy w bruździe powinno nas zaalarmować. Zabarwienie szare, brązowe, czarne, może sugerować rozwój próchnicy. Do zróżnicowania z osadem i kamieniem nazębnym podczas wizyty u stomatologa.
  • Nierówności i ostre krawędzie szkliwne. Wyczuwamy jej najczęściej językiem. Mogą powstawać po odłamaniu się pryzmatów szkliwnych w miejscach, gdzie próchnica podminowała szkliwo.
  • Kłopoty z nitkowaniem zębów. Zahaczanie nitki zębowej, bądź jej strzępienie się podczas ruchu w przestrzeni międzyzębowej, może być sygnałem, że coś niedobrego na powierzchni stycznej w zębie się dzieje. W gabinecie należy to zróżnicować z zalegającym kamieniem i nawisającymi wypełnieniami.
  • Krwawienie z dziąseł w okolicy brodawki zębowej. Podobnie jak wyżej może świadczyć o próchnicy na powierzchni stycznej zęba. U stomatologa  należy to zróżnicować z zalegającym kamieniem, nawisającymi wypełnieniami, stanem zapalnym wywołanym zaniedbaniami higienicznymi.
  • Obecności próchnicy w zębie może sugerować reakcja bólowa na bodźce termiczne; zimno, ciepło, reakcja na pokarmy słodkie i kwaśne. Takie dolegliwości pojawiają się najczęściej w rozwiniętej postaci próchnicy, próchnicy głębokiej. Ubytek sięga wówczas komory i miazgi zęba. Należy to różnicować z nadwrażliwością zęba na skutek nadmiernego starcia, czy obnażeniem zębiny korzeniowej.